فرستاده و اعلان كرده است كه حاضر به طلاق است ، ولى مرد هيچ توجّهى نكرده است . عدم وجود حاكم شرع در جمهورى آذربايجان باعث شده است كه زن بعد از چهار سال ، بدون نفقه سر بار خانواده پدرى باشد . لذا با اين وضع كه مرد به خارج از كشور رفته است و هيچ نفقه‌اى هم حاضر نيست بدهد و حتّى در خصوص طلاق نيز اقدامى نمىكند ، آيا زن مىتواند طلاق بگيرد يا نه ؟ و نحوهء طلاق گرفتن زن در حالى كه مرد حاضر نيست ( با شرايط ذكر شده ) چطور مىشود ؟ جواب : در فرض سؤال كه زوج حاضر به نفقه دادن نيست و طلاق هم نمىدهد و حاكم شرع نيز در آن جمهورى وجود ندارد ، زن مىتواند به نمايندهء حاكم شرع مراجعه كند . يعنى كسى كه از طرف مجتهد جامع الشرائط ، مجاز در تصدى امور حسبيّه است ( كه در آن جمهورى چنين افرادى وجود دارند ) تا او به زوج اخطار كند و او را ملزم به پرداخت نفقه يا طلاق كند . پس اگر حاضر نشد و از پرداخت نفقه و طلاق امتناع كرد و يا اصلا امكان دسترسى و اخطار به او نبود و امكان انفاق از مال او هم نبود ، در اين صورت زن را به تقاضاى خودش ، مطلقه مىكند . و پس از مطلقه شدن و گذشتن عدهء طلاق ، به هر كس مايل بود مىتواند شوهر كند . و در اين مسأله فرقى بين حاضر و غايب بودن زوج نيست . بلكه ملاك رعايت امور مذكوره است . و مفقود الأثر احكام خاصى دارد كه بايد رعايت شود . سؤال 1593 : آيا حاكم شرع مىتواند مرد را مجبور به طلاق دادن زنش كند ؟ يا اينكه خودش زن را مطلقه كند ؟ جواب : بلى ، اگر حاكم ، مجتهد جامع الشرائط باشد ، در بعضى از موارد كه صلاح دانست ، مىتواند زوج را وادار به طلاق كند و چنانچه زوج ، حاضر به طلاق نشد ، حاكم خودش زن را مطلقه مىكند . سؤال 1594 : شخصى مدّت شانزده سال است كه در كشور ايران مىباشد و زن و بچّه‌اش در افغانستان بدون سرپرست بسر مىبرند و پدر زنش آمده هرچه اصرار مىكند حاضر به بازگشت نمىشود ، آيا پدر زن مىتواند كه شرعا طلاق دخترش را بگيرد ؟ يا او را اجبار به بازگشت كند يا خير ؟